"Landschap, flora en fauna hebben geen boodschap aan grenzen"

Onze raison d’être is verbinden
Aan het woord is Bart Pasmans, regiocoördinator Nederland van Landschapspark Grenzeloos Bocageland. Pasmans vertelt enthousiast: “We werken vanuit Moelingen (BE) met ons zeskoppige team aan de kwaliteit en leefbaarheid van het landschapspark dat ruim 33.000 hectare omvat, waarvan 17.000 hectare in Nederland liggen. Tot het park behoren de Voerstreek (BE), het Heuvelland (NL) en het Waalse Land van Herve (BE). En hoewel elk gebied een duidelijke eigen cultuur heeft met eigen beleid, doelstellingen, (juridische) werkwijzen en subsidies, hebben we ook een aantal belangrijke verbindende factoren, zoals natuur, mensen en grensoverschrijdende bedrijvigheid. Dat maakt afstemming belangrijk, want flora en fauna, maar ook de gedeelde uitdagingen op het gebied van wateroverlast en droogte hebben geen boodschap aan grenzen.”

“We pakken grensoverschrijdend opgaven aan, werken volledig onafhankelijk en dus niet in opdracht. We hebben geen economische belangen (bezitten geen grond) en voeren onze eigen agenda. Dat is een groot goed, want ons werk is vooral om met overheden, ondernemers, belangenorganisaties en inwoners het gesprek aan te gaan, ogen te openen, aan te jagen en te verbinden. Initiëren en samenwerken staan centraal in ons werk. We moeten het hebben van vertrouwen en gedeelde belangen. Inmiddels merken we bij partners dat onze verbindende en intermediaire rol heel sterk en van waarde is. En dat is dan ook onze raison d’être. Vertrouwen en transparantie is echt cruciaal voor een goede samenwerking. Je moet in staat zijn om het achterste van je tong te laten zien, je kaarten op tafel te leggen en eigen verantwoordelijkheid te nemen voor gebied en opgave. Daarin spelen wij net zozeer een rol als in de uitvoering.” 

Bocageland onder druk
Pasmans vervolgt: “Het landschapspark heeft te maken met grote uitdagingen door klimaatverandering. We hebben langere periodes van droogte, maar ook hevigere regenval. Zowel landbouw als natuur hebben hier last van. Natuurgebieden hebben permanent stress, de oogsten landbouwgewas zijn instabiel en door plensbuien ontstaan overstromingen. Dat is een grensoverschrijdend probleem, dat we proberen aan te pakken door het landschap weer te laten werken als een spons en landschapselementen zoals, swales, wadi’s en poelen aan te leggen. Biodiversiteit is een andere uitdaging. Verschillende soorten emissies, ruimtedruk en kleiner wordende leefgebieden hebben een negatieve impact op de biodiversiteit. We zien in ons landschapspark dat de Natura 2000 gebieden vaak geïsoleerde gebieden zijn. Ze zijn niet of slecht verbonden en worden sterk ingekaderd door stedelijk gebied en intensieve landbouw.” 

“Ook toerisme raakt aan ruimtedruk. Het is enerzijds economisch belangrijk, maar het tast soms ook de leefbaarheid van een gebied aan. Dat willen we meer in balans brengen door toerisme te spreiden in ruimte en tijd. Mensen gaan te vaak op dezelfde momenten naar dezelfde plekken, terwijl er zoveel andere plekken zijn waar je goed kunt toeven. We proberen bezoekers dus te helpen andere keuzes te maken door bijvoorbeeld minder bekende plekken onder de aandacht te brengen en door mobiliteit te betrekken. Daarbij gaat het om hoe mensen zich door een gebied bewegen; met OV, auto, fiets of wandelend. De vierde uitdaging waar we aan werken is het creëren van toekomstkansen voor grondgebonden familiebedrijven, die regeneratief landbouw willen bedrijven. We ondersteunen en adviseren agrariërs die kiezen voor deze transitie en kaarten beleidsknelpunten die de transitie in de weg staan aan.” 

Het Regio Deal Zuid-Limburg effect
Grenzeloos Bocageland heeft de investeringen van Regio Deal Zuid-Limburg zeer gericht ingezet. Bijvoorbeeld voor de uitvoering van inrichtingsplannen en dus het aanbrengen van landschapselementen en het periodiek organiseren van informele Bocagecafé’s voor partners en inwoners en Academielezingen voor professionals. In Vaals zijn ze bezig met de aanleg van een bosmantelzone van 3.000 vierkante meter. Dit is een overgangsgebied tussen agrarische gronden en een holle weg. De vergunningen zijn aangevraagd en Landschapspark Grenzeloos Bocageland hoopt in het voorjaar te kunnen starten. De middelen helpen het team ook hun basiswerkzaamheden uit te voeren. Zo houden ze keukentafelgesprekken met ondernemers en landeigenaren, geven maatwerkadvies en spelen waar nodig vragen door naar de juiste instanties of koppelen partijen aan elkaar.

Landschapspark Bocageland zit niet stil
Pasmans heeft ontelbaar veel mooie voorbeelden van projecten waar ze mee bezig zijn. Zoals de recentelijk bekrachtigde samenwerking met Einstein Telescoop, de succesvolle cursussen regeneratieve landbouw, de Academielezingen, de gesprekken met grondeigenaren om landschapselementen aan te leggen, de aanpassingen in bodemgebruik om de biodiversiteit te verbeteren, het aanleggen van een voedselbos en het Maas-Rijn Intereg project Sponge om er eens een aantal te noemen.  Reden te meer om hun activiteiten op de voet te volgen. Dat kan via hun website www.bocageland-paysdubocage.org of door ze te volgen op LinkedIn.