Zuid-Limburg verbonden door landschapselementen
De Zuid-Limburgse gemeenten Beek, Beekdaelen, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem, Maastricht, Meerssen, Sittard-Geleen, Stein, Vaals en Valkenburg aan de Geul, Landschapspark Grenzeloos Bocageland en Samenwerking Zuid-Limburg gaan samen met agrarische ondernemers aan de slag met landschapselementen.
Landschapselementen zijn onlosmakelijk verbonden met het karakteristieke Zuid-Limburgse landschap. Houtwallen, heggen, poelen, graften, hoogstamboomgaarden en andere groene elementen dragen bij aan de herkenbaarheid van ons landschap en zijn belangrijk voor water en erosie vermindering, natuur en biodiversiteit. Toch zijn veel van deze elementen op agrarisch gebruikte gronden in de loop der jaren verdwenen of hebben zij hun oorspronkelijke functie verloren.
De gemeenten in Zuid-Limburg willen daar samen met agrarische ondernemers verandering in brengen. Vanuit het programma Regio Deal Zuid-Limburg is hiervoor een subsidie ontvangen. Vanaf half september starten gesprekken over de kansen en knelpunten rondom de aanleg en beheer van landschapselementen. Centraal staat de vraag wat er, met de bestaande regelingen en kennis uit de praktijk, nodig is om de aanleg en het beheer van landschapselementen op agrarische gronden te verbeteren.
“Het landschap is één van de grote kwaliteiten van Zuid-Limburg. Die kwaliteit kent geen gemeentegrenzen. Het is dan ook logisch dat we samen kijken hoe we dit landschap kunnen versterken. Dit project geeft ons de mogelijkheid om ervaringen uit de hele regio bij elkaar te brengen en samen te bepalen wat nodig is om landschapselementen een blijvende plek te geven in het agrarisch gebied”, aldus Alain Krijnen, bestuurslid Regiobureau Samenwerking Zuid-Limburg.
Samen in gesprek
De gesprekken zijn onderdeel van een gezamenlijk project dat loopt van september 2026 tot en met maart 2027. Agrarische ondernemers en andere stakeholders krijgen de ruimte om hun ervaringen, ideeën en verbeterpunten te delen. Daarmee willen de gemeenten niet alleen inzicht krijgen in wat er nodig is voor de aanleg van landschapselementen, maar ook in wat nodig is om deze elementen op de lange termijn goed te kunnen beheren.
Niels Dauven, wethouder Natuur en Landschap van de gemeente Valkenburg aan de Geul vindt het belangrijk om de kennis en ervaring van agrarische ondernemers vanaf het begin mee te nemen in het proces: “Juist de agrarische ondernemers weten uit de praktijk waar kansen liggen, maar ook waar zij tegenaan lopen. Het is belangrijk dat deze verbeterpunten goed in beeld komen. Alleen door samen het gesprek aan te gaan, kunnen we komen tot oplossingen die in de praktijk werken.”
Van gesprekken naar advies
De uitkomsten van de gesprekken worden gebundeld en vertaald naar een adviesrapport. Dit rapport moet duidelijk maken welke voorwaarden, ondersteuning en samenwerking nodig zijn om landschapselementen op agrarische gronden een grotere plek te geven. Daarmee willen de gemeenten niet alleen bijdragen aan een aantrekkelijk en herkenbaar Zuid-Limburgs landschap, maar ook aan de functies in het agrarisch gebied.
Pilot in Valkenburg aan de Geul
De gemeente Valkenburg aan de Geul wil vanaf 2027 samen met agrarische ondernemers een pilotproject voor landschapselementen realiseren. Het adviesrapport vormt hiervoor het uitgangspunt. In de pilot wordt uitvoering gegeven van de aanleg en het beheer van landschapselementen op agrarische gronden. Zo willen de betrokken partijen stap voor stap werken aan een Zuid-Limburg waarin landschapselementen niet alleen rondom dorpen en op natuurgronden zichtbaar zijn, maar ook een vanzelfsprekend onderdeel vormen van het agrarisch landschap.