Grensoverstijgende kenniseconomie
Weerbaar circulair Limburg
Diverse (hybride) oorlogen en conflicten, geopolitieke verschuivingen, gevolgen van klimaatverandering, schaarste aan grondstoffen en fluctuerende handelstarieven zijn voorbeelden van actuele dreigingen die ook de inwoner en ondernemer in Limburg rechtstreeks raken. Als gevolg van dit soort dreigingen staat het versterken van de weerbaarheid, ook wel veerkracht genoemd, van mens, bedrijf en organisatie hoog op de agenda’s, van lokaal tot internationaal, en dus ook in Limburg. Het Expertise Centrum Regionale Circulaire Economie (ERCE), School of Business and Economics van de Universiteit Maastricht is de kartrekker van dit project dat beslag legt op heel Zuid-Limburg.
Deze weerbaarheidsopgave raakt verschillende lagen. De sociale weerbaarheid van mensen, de economische weerbaarheid van onder meer bedrijven, de ecologische weerbaarheid (van natuur en milieu) en de institutionele weerbaarheid (waaronder de toekomstbestendige governance van een regio) om toekomstige schokken te weerstaan.
Het doel van dit project is de circulaire transitie in Limburg te versnellen door aan te haken bij de weerbaarheidsopgave van Limburg. De centrale vraag hierbij is, op welke wijze de circulaire transitie ingezet kan worden om de weerbaarheid van Limburg te versterken?
De circulaire transitie kan in Limburg onder meer nieuwe banen en een toekomstbestendige economie opleveren (economische weerbaarheid), het kan talenten in Limburg mobiliseren en sociale cohesie in buurten versterken (door circulaire activiteiten als repair cafés en andere deelplatforms te realiseren) (sociale weerbaarheid), ons minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen en het milieu minder belasten (ecologische weerbaarheid) en het levert meer strategische autonomie op voor onze regio (institutionele veerkracht).
Echter zijn deze uitkomsten niet vanzelfsprekend en vergen ze inzicht in verschillende strategische keuzes. De weerbaarheidsopgave wordt in dit voorstel expliciet als kans voor de Limburgse economie / samenleving gezien, die benut kan worden via de circulaire transitie.
Op basis van deze analyse zijn de volgende doelstellingen geformuleerd die in het project
- Het analyseren van de weerbaarheid van de Limburgse economie in termen van (leveringszekerheid en schokbestendigheid van) materiaalstromen;
- Het formuleren van schokscenario’s die realistische mogelijkheden uitwerken van schokken die de Limburgse economie kunnen verstoren;
- Het ontwikkelen en testen van een implementatietool waarmee spelers in de Limburgse economie met elkaar de weerbaarheid kunnen vergroten door de circulaire economie verder te ontwikkelen.
- Het faciliteren van de verankering van de toepassing van de implementatietool bij overheid, bedrijfsleven en burgers.
Fase I van project resulteert in concrete handreikingen voor Limburg, hoe de circulaire transitie aangewend kan worden voor het versterken van haar weerbaarheid, welke actoren daarvoor nodig zijn (die al in een netwerk worden georganiseerd), en welke concrete stappen daartoe gezet kunnen worden (onder meer middels roadmaps). Dit is een verkenning van de regio waarin de huidige staat, bedreigingen en circulaire kansen worden opgenomen.
Die handreikingen landen in Fase II in concreet beleid en actie, en in een implementatietool waarmee de inzichten op brede schaal door organisaties toegepast gaan worden. Limburg kan hier als voorbeeld dienen voor wat landelijk en internationaal gerealiseerd kan worden.